1هدف پژوهش حاضر شناسایی ویژگی های عناصر چهار گانه به منظور ارائه الگوی برنامه درسی مسئله محور در درس ریاضی دوره ابتدایی بود. مشارکت کنندگان 19 نفر بودند و نمونه گیری به صورت هدفمند صورت گرفته است. ابزار گردآوری داده ها مصاحبه نیمه ساختاریافته و پرسشنامه است. الگوی برنامه درسی مسئله محور با استفاده از ویژگی های عناصر و با روش تحلیل کیفی محتوا در درس ریاضی دوره ابتدایی طراحی شد. ویژگی های شناسایی شده با روش دلفی فازی اعتباریابی و از روش آنتروپی شانون جهت پردازش داده ها استفاده گردید. براساس نتایج تحلیل، 7 مقوله اصلی شامل ویژگی های اهداف در سه سطح شناختی، نگرشی، مهارتی، محتوا، ارزشیابی، راهبرد یاددهی-یادگیری و به تعداد 46 مقوله فرعی شناسایی شدند. در بخش دلفی فازی نیز تمامی ویژگی ها با کسب مقدار فازی زدائی شده بیشتر از 7/0 تایید شدند. نتایج آنتروپی شانون مشخص کرد، ویژگی های شروع تدریس با سوال چالش برانگیز، ایجاد محیط مناسب آموزشی، نظارت مستمر بر کیفیت راهبردهای یادگیری و ارتباط با استعدادهای دانش آموزان بیشترین میزان توجه را به خود جلب و بالاترین رتبه ها را کسب و ضریب اهمیت بیشتری نسبت به سایر ویژگی ها داشته اند.

1شناخت مؤلفه­ های تربیت اقتصادی زمینه پویایی آموزش در این زمینه را فراهم می­آورد. هدف پژوهش حاضر بررسی شاخص­ها و مؤلفه­های برنامه درسی تربیت اقتصادی است. رویکرد پژوهش حاضر کیفی و روش آن سنتز پژوهی است. جامعه پژوهش کلیه مقالاتی هستند(211 مقاله) که از سال 1390 تا 1401 شمسی و 2010 تا 2022 میلادی در مورد تربیت اقتصادی در برنامه­های درسی ارائه شده­اند. نمونه پژوهش 32 مقاله است که این تعداد بر اساس پایش موضوعی، اشباع نظری داده­ها و به صورت هدفمند انتخاب شده­اند. داده­های پژوهش از تحلیل کیفی مقالات مورد مطالعه، گردآوری شده­اند. با تجزیه و تحلیل داده­ها، ابعاد نشاط در برنامه درسی دوره ابتدایی در 4 عامل و 55 مقوله شامل بُعد عوامل فردی (مشتمل بر شاخص­ها و مؤلفه­های وابسته به ویژگی­های شخصیتی)؛ بُعد فرهنگ و اخلاق اقتصادی(زمینه­های اقتصادی موجود در جامعه)؛ بُعد مفاهیم و دانش اقتصادی (شاخص­های موجود در آموزش اقتصاد) و بُعد مفاهیم جمعی و ارتباطی(شاخص­های ارتباطی و تعاملی در آموزش) طبقه بندی شدند. تربیت اقتصادی به مؤلفه­های درون­سازمانی و برون­سازمانی در نظام­های آموزشی وابسته است که نیازمند برنامه­ریزی کلان در این زمینه است.

مقدمه: استفاده از رویکردهای مفید به عنوان چهارچوبی منطقی جهت تعیین برنامه درسی اصلی از ایجاد اطلاعات اضافی در برنامه درسی پیشگیری می نماید. هدف از این مطالعه معرفی برخی از رویکردهای مفید جهت تعیین برنامه درسی اصلی در علوم پزشکی بوده است.روش ها: مطالعه حاضر یک مطالعه مروری است که از طریق جستجوی منابع الکترونیکی شامل پاب مد، اریک، گوگل اسکولار و نیز جستجوی دستی منابع کتابخانه ای انجام گردید. کلید واژه های مورد استفاده شامل برنامه اصلی (core Curriculum)، رویکرد (approach) و آموزش مبتنی بر پیامد (outcome based Curriculum) بوده است.نتایج: در کل 105 مقاله و مورد به دست آمد که با توجه به شاخص های مورد نظر، 32 مورد تحت بررسی و مطالعه قرار گرفت. تاکنون رویکردهای متعددی جهت تعیین برنامه درسی اصلی توسط برنامه ریزان درسی در آموزش پزشکی اتخاذ یا پیشنهاد شده است. این مرور برخی از رویکردهای موثر در عرصه آموزش پزشکی را معرفی می کند.نتیجه گیری: لازم است تا برنامه ریزان درسی با استفاده از رویکرد های موثر در آموزش پزشکی، محتوای ضروری و مورد نیاز فراگیران با توجه به نیازهای جامعه، و در راستای ارائه خدمات مطلوب به بیماران را فراهم نمایند و بینش نیاز به بازنگری برنامه درسی و کاهش بار اضافی محتوای برنامه درسی را از دست ندهند.

1هدف مطالعه حاضر طراحی برنامه درسی به منظور آموزش سالمندان براساس رویکرد گفت و شنودی است. واضع این رویکرد جین کاترین ولا می باشد و مهمترین ویژگی این رویکرد را میتوان توجه آن به مخاطبان و نیازهای ویژه آن ها دانست. روش انجام این پژوهش کاربست توصیه های رویکرد گفت و شنودی است. نمونه گیری از میان سالمندان مشارکت کننده در دوره، داوطلبانه و از طریق ارسال دعوت نامه بود و در ارسال دعوتنامه تلاش شده بود که تنوع حداکثری تحصیلی، جنسیتی و موقعیت اجتماعی را تحت پوشش قرار گیرد. به منظور انتخاب محتوا براساس نیازهای مشارکت کنندگان، فهرست نیازهای آموزشی سالمندان ایرانی به منظور گزینش در اختیار شش سالمندی که در نشست های آموزشی حاضر شدند، قرار داده شد. پس از انتخاب محتوا، عناصر برنامه درسی گفت وشنودی برای هر نشست تعیین شد. در مرحله اجرا نیز تغییراتی جهت انطباق با بافت، در روند طراحی و اجرا داده شد و کلیه مراحل اجرا و طراحی به روش زاویه سازی توسط ولا و اعضای تیم اعتباربخشی شدند. با توجه به ویژگی های خاص سالمندان از جمله داشتن تجربه، استقلال، انتخابگری و خودهدایتگری برنامه درسی مورد استفاده برای ایشان باید قادر به لحاظ نمودن این ویژگی ها باشد و با توجه به انعطاف بالای رویکرد گفت و شنودی و همچنین دستیابی کلیه فراگیران به اهداف هر نشست، رویکرد فوق به منظور طراحی دوره های آموزشی در مراکزی که مخاطبان آن ها سالمندان می باشند، میتواند بر اثربخشی و جذابیت دوره های بیفزاید.

مقدمه: نقشه ها می توانند در ایجاد بینش عمیق تر نسبت به محیط پیرامونمان به ما کمک نمایند. در برنامه درسی نیز استفاده از نقشه می تواند در اصلاح، بهبود و توسعه برنامه و نهایتا فرایند یاددهی-یادگیری موثر باشد. هدف از مرور نظام مند حاضر مشخص نمودن مزایا و کاربردهای نقشه برداری برنامه درسی بوده است.روش ها: در مجموع با بهره گیری از 7 موتور جستجو و سایت اینترنتی و با استفاده از کلید واژه های اصلی این تحقیق که عبارت بودند از: Curriculum mapping، Curriculum map (s)، medical، Curriculum development و planning و ترکیب آنها، جستجوی اینترنتی انجام شد. تعداد 1100 مورد مقاله یافت شد و از بین آنها 179 مقاله وارد مطالعه مروری شدند. سپس با توجه به میزان مرتبط بودن به دو دسته مرتبط و غیر مرتبط تقسیم شدند و نهایتا 36 مقاله از آنها گزینش نهایی شد و سپس مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت.نتایج: از مجموع مقالات بررسی شده تعداد 112 مزیت و 111 کاربرد به دست آمد که پس از حذف موارد تکراری و ادغام برخی موارد به ترتیب به 32 و 29 مورد مزیت و کاربرد دست یافتیم. بیشترین مورد مزیت ذکر شده در مقالات بررسی شده، توسعه فرهنگ مشارکت (مشارکت بیشتر دانشجویان و کلیه اساتید در برنامه درسی) بود. بیشترین کاربرد این نقشه ها بر اساس متون بررسی شده، عبارت بود از پایش و ارزشیابی برنامه درسی از جهات مختلف و با توجه به صلاحیت هایی که دانشجو باید کسب کند.نتیجه گیری: نقشه برداری برنامه درسی کاربران مختلفی از جمله برنامه ریزان درسی، مدیران، اساتید و دانشجویان دارد که با توجه به نیازهای خود از آن استفاده می کنند. با توجه به مزایای نقشه برنامه درسی و به منظور استفاده از کاربردهای مختلف آن در نظام آموزشی کشور، پیشنهاد می گردد، اساتید و مدیران هر گروه آموزشی، در یک پروژه، نسبت به طراحی نقشه برای یک برنامه درسی اقدام کنند. در این راستا کمک گرفتن از برنامه نویسان کامپیوتری می تواند به دقت و سرعت عمل در پروژه بیافزاید.

زمینه و هدف: یک از روش های بسیار مطرح و کاربردی در زمینه نیازسنجی و تدوین برنامه آموزشی، مدل DACUM (Developing a Curriculum) می باشد. این مدل، امروزه به عنوان روشی منحصر به فرد، خلاقانه و بسیار موثر برای تجزیه و تحلیل یک شغل یا حرفه به کار می رود.روش کار: در این پژوهش، سه کارگاه دو روزه متشکل از افراد خبره با استفاده از روش DACUM، به نیازسنجی آموزشی و تحلیل شغلی مدیران آموزشی (معاونین آموزشی بیمارستان های آموزشی، معاونین آموزشی دانشکده ها و مدیران گروه های آموزشی) دانشگاه علوم پزشکی شیراز پرداخته شد و سپس بر اساس نتایج حاصل، برنامه آموزشی برای آنان تهیه گردید.یافته ها: کارگاه ها منجر به شناسایی 6 وظیفه و 51 فعالیت برای معاونین آموزشی بیمارستان های آموزشی، 9 وظیفه و 81 فعالیت برای معاونین آموزشی دانشکده ها و 16 وظیفه و 98 فعالیت برای مدیران گروه های آموزشی گردید. لیست مهارت ها و دانش مورد نیاز، لیست ابزار، تجهیزات و لوازم مورد نیاز و لیست رفتارهای ویژه شغلی نیز تهیه گردید. سپس بر اساس اطلاعات حاصل از کارگاه ها، پرسش نامه هایی جهت سنجش میزان اهمیت، دشواری و تکرار وظایف طراحی گردید. لیست نهایی دانش، مهارت ها، ابزار و تجهیزات مورد نیاز، رفتارهای ویژه شغل بر اساس اظهارات اعضای کمیته DACUM و پاسخ دهندگان به پرسش نامه ها تهیه گردید.نتیجه گیری: با توجه به میزان اهمیت، دشواری و تکرار وظایف و همچنین لیست دانش، مهارت ها، رفتارهای ویژه شغل و بررسی برنامه های آموزشی مدیران آموزشی در سایر کشورها، برنامه آموزشی مشتمل بر اهداف، محتوا، شیوه اجرا و نحوه ارزشیابی تهیه و تدوین گردید تا به منظور آموزش مدیران آموزشی دانشگاه علوم پزشکی شیراز مورد استفاده قرار گیرد.

زمینه و هدف: برای موفقیت هرچه بیشتر رشته آموزش پزشکی و شناسایی نقاط قوت و ضعف برنامه آموزشی (Curriculum) این رشته، پرداختن به مطالعات تطبیقی و بهره مندی از تجارب دانشگاه های موفق ضروری است. این مطالعه به منظور مقایسه عناصر تشکیل دهنده برنامه آموزشی رشته آموزش پزشکی دانشگاه های داندی (Dundee) اسکاتلند، کلگری (Calgary) کانادا و ماستریخت (Maastricht) هلند با ایران انجام شد. روش کار: اطلاعات موردنیاز پژوهش تطبیقی حاضر با جستجو در سایت دانشگاه های مختلف و مکاتبه با آن ها جمع آوری شد. از این میان سه دانشگاه برتر در زمینه آموزش پزشکی شامل داندی، کلگری و ماستریخت به عنوان نمونه پژوهش انتخاب شدند. الگوی مورد استفاده الگوی Beredy بود که چهار مرحله توصیف، تفسیر، همجواری و مقایسه را در مطالعات تطبیقی مشخص می کند. یافته ها: دانشگاه های داندی، کلگری و ماستریخت تمرکز خود را در بیان مشخصات کلی برنامه آموزشی به طور واضح بر آموزش در حیطه علوم پزشکی قرار دادند. رسالت و چشم انداز، ارزش ها و باورهای رشته در هیچ یک از برنامه های مورد مطالعه مشاهده نشد. استراتژی های آموزشی مورد استفاده در دانشگاه های داندی و ماستریخت با بیان علت استفاده از آن ها و همچنین نحوه ارایه دوره توضیح داده شد. هر سه دانشگاه مورد مطالعه از مقاطع کارشناسی نیز دانشجو می پذیرفتند و در لیست دروس همه دانشگاه ها بر درس روش تحقیق در آموزش تاکید بسیار زیادی شده بود. نتیجه گیری: با توجه به نتایج حاصل از تطبیق برنامه آموزشی ایران با سه دانشگاه مذکور، به نظر می رسد که برنامه ایران جامع و کامل است، اما به منظور رفع کاستی ها و ارتقای آن مواردی همچون «بازنگری اهداف و استراتژی های آموزشی، ارایه دوره به دو صورت مجازی و حضوری، پذیرش از مقطع کارشناسی، ارایه دروس کمبود یا جبرانی تحت عنوان دیگری مانند دروس پیش نیاز و تاکید بیشتر بر درس شیوه های تحقیق در آموزش» پیشنهاد می شود.

1برنامه درسی به عنوان ستون فقرات نظام آموزشی، یکی از عوامل مهم در راستای ایجاد تحولات بنیادین در نظام آموزش عالی به شمار می رود؛ هدف این پژوهش تبیین مدل اثربخشی آموزش کارآفرینی از دیدگاه اسلامی و آرای مقام معظم رهبری است تا بتوان با آن برنامه درسی آموزش معماری را، از نظر تحقق مولفه های کارآفرینی در دانشجویان بررسی کرد. روش پژوهش حاضر آمیخته اکتشافی است که در قسمت کیفی با بررسی آرای مقام معظم رهبری در مقالات، کتب و سخنرانی های ایشان، گزاره های توصیفی از اندیشه ایشان در خصوص اثربخشی آموزش کارآفرینی، با روش دلالت پژوهی استخراج شد. در بخش کمی داده ها با استفاده از روش معادلات ساختاری و با استفاده از نرم افزار SPSS20 و  smart PLS مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. یافته ها نشان داد که الگوی کارآفرینی از دیگاه مقام معظم رهبری، در چهار رکن اصلی: بینش، دانش، مهارت و کسب و کار قابل تقسیم بندی است. و هر یک از این رکن های اصلی با الگوی اثربخشی آموزش کارآفرینی در برنامه درسی معماری همپوشانی دارد. بدین ترتیب مراکز آموزش عالی معماری می توانند در کنار ایجاد برنامه های درسی کارآفرینی در رشته معماری، با شناسایی پتانسیل های موجود در برنامه های درسی این رشته، به تقویت نقاط قوت و رفع نقاط ضعف موجود در آن ها بپردازند. این الگو ضمن فراهم کردن شرایط تحقق آموزش کارآفرینی در رشته های دانشگاهی، زمینه اجرای یک الگوی بومی را در پرتو دستورات اسلامی فراهم می آورد.

هدف پژوهش حاضر، مقایسه رویکرد برنامه درسی سایه با برنامه درسی پنهان و نسبتِ حضورشان در برنامه درسی رسمی بود که ازنظر مفهومی، مشابهت زیادی باهم دارند. رویکرد این پژوهش کیفی و از نوع جستارنظرورزانه  بود و داده ها به روش اسنادی گرداوری و به روش تأملی بررسی و تحلیل شدند. براساس یافته های این پژوهش، برنامه درسی پنهان در سطوح مختلف از قبیل کلاس درس، مدرسه  و سیاست گذاری کلی نظام آموزشی، جایگاه مشخصی در برنامه درسی رسمی ندارد. درحالی که برنامه درسی سایه، حضور محسوسی داشته و در مقابل برنامه درسی رسمی قرار می گیرد. دانش آموزان الزاماً از وجود برنامه درسی پنهان، آگاهی ندارند، اما طراحان برنامه درسی و سیاست گذاران آموزشی در سطح کلان، با آگاهی از این ظرفیت استفاده کرده و معمولاً طراحی آن هدفمند است. یافته دیگر این بود که هم دانش آموزان و هم تدوین کنندگان برنامه های درسی و سیاست‏گذاران آموزشی، نسبت به برنامه درسی سایه آگاهی دارند و باوجودی که آن را به رسمیت نمی‏شناسند، و در مواقعی از آن دفاع می کنند. همچنین، برنامه درسی سایه به شکل تجربه، عمل، رفتار و تعاملات اجتماعی نمود پیدا می‏کند، درحالی که برنامه درسی پنهان، ماهیتی ضمنی و مستتر در برنامه درسی رسمی دارد.